.gif)
Versión en
Cando as barbas do
teu viciño vexas pelar…
O profesorado e o alumnado da periferia de
París, tamén moitas nais e pais, estanse a mobilizar
en contra da violencia escolar e na demanda de
solucións a un problema grave que afecta, sobre
todo, a barrios situados arredor de certas áreas
urbanas da capital francesa onde coinciden factores
de risco evidentes, de carácter social, laboral,
cultural e tamén os derivados dunha política errada
de integración forzosa e tamén de concentración en
guetos de amplos continxentes de inmigrantes,
aspectos todos que están a ter, como non pode ser
doutra maneira, o seu reflexo no ensino secundario.
A magnífica película “A clase”, cun
título orixinal moito máis acertado, “Entre les
murs”, do director Laurent Cantet (2008),
describe moi ben unha realidade educativa que outros
filmes franceses, de enorme calidade, axudan a
entender, por exemplo, Hoxe empeza todo, de
Bertrand Tavernier (1999), Ser e ter, de
Nicolas Philibert
(2002)
ou Os chicos do coro, de Christophe
Barratier (2004). Todas elas amosan a enorme
preocupación da sociedade francesa, e da súa
cinematografía, pola educación, seguindo así a
mellor tradición da escola republicana.
A verdade é que coincidiron, en moi pouco
tempo, desde primeiros deste ano, diversas agresións
moi graves en liceos especialmente conflitivos da
zona do Val do Marne, ó Sureste de París, durante
anos un auténtico graneiro de votos da esquerda
comunista e socialista, na rexión da Illa de
Francia. Algunha pelexa no instituto rematou mesmo
en morte, un mozo de 18 anos, acoitelado por un
compañeiro, e outro de 17 ferido grave cun cúter. O
último suceso tivo lugar nunha clase de ximnasia, un
alumno foi golpeado salvaxemente por unha ducia de
mozos, de fora do centro, que mesmo usaron unha
bomba lacrimóxena para cubrir a súa fuxida...
O profesorado e os directores dos centros
insisten na falla de medios, na supresión continua
de postos de traballo, na diminución presupostaria
para aspectos relacionados coa seguridade, vixiantes
e cámaras, ou na ausencia de plans efectivos para a
mellora da convivencia escolar, en zonas, como a de
Créteil, a capital do Val do Marne, que sofre graves
problemas de convivencia social desde hai anos.
O ministerio de educación francés, co
ministro á cabeza, Luc Chatel, reacciona como tantos
nestes casos, a golpe de titular, agobiado pola
presión mediática, facer que se fai,
anunciando nada menos que unha conferencia nacional
sobre a seguridade nos institutos. Os sindicatos de
educadores, pola súa parte, convocan unha folga
xeral na Secundaria para o vindeiro 12 de Marzo.
O debate sobre a seguridade nos liceos
franceses, sen embargo, non é novo. Desde hai máis
de 10 anos existen xa vixiantes non armados e
cámaras en moitos deles. O mesmo primeiro ministro,
Nicolás Sarkozy, hai un ano, reaccionaba diante
doutro acontecemento dramático, como ven sendo
habitual, e anunciaba un Plan para blindar os
centros escolares de intrusos, con máis cámaras e
verxas de ferro, vixianza policial especial nos
arredores de certos liceos, insistindo así na
política represiva, que sempre da moitos votos...
Sen embargo, pasada a presión social e mediática, as
medidas non chegan finalmente nin ó 20% dos centros
previstos.
Con todo, desde moi diversos sectores,
profesorado, persoas expertas, organizacións sociais,
se insiste en que resulta máis rendible, eficaz e
eficiente, inverter en prevención que en represión,
aínda que non dea tantos réditos electorais. Este é
un vello debate que diferencia as opcións
conservadoras das progresistas non só en Francia,
unhas posicións que non se circunscriben ó ámbito
educativo senón, e sobre todo, político. E non son
precisamente os momentos máis próximos ós dramas as
mellores circunstancias para atopar pontos de
encontro entre posturas diverxentes, en ocasións,
mesmo caricaturizadas.
A conflitividade do Val do Marne como o de
Seine- Saint Denis, limítrofes, coñecidos pola súa
pobreza, desatención pública, marxinalidade e
violencia, sería un milagre que non tivera o seu
reflexo dentro da escola, entre os muros dos
liceos. Abandonar á súa sorte a grandes capas da
poboación, inmigrante ou non, concentralos en
barrios periféricos das grandes cidades, neste caso
París, diminuír a protección social con políticas de
austeridade e restrición do gasto público, responder
única e exclusivamente con represión ós conflitos,
conforma un caldo de cultivo idóneo para que estale,
cada certo tempo, a violencia social e, desde logo,
tamén a escolar.
Galicia e o conxunto do Estado, con carácter
xeral, resolve razoablemente ben os conflitos
escolares, especialmente polo sentido común do seu
profesorado, e porque aínda non se dan as condicións
que vimos de comentar da periferia de París. Sen
embargo, estaría ben que tomáramos nota, que
reflexionáramos sobre a conflitividade e a
convivencia escolar, que entendéramos que non
debemos esperar a vivir estas realidades para facer
prevención, a medio e longo prazo, cada día, tódolos
días, dentro e fora da escola, na familia, nos
medios de comunicación, facendo realidade, con
medios e tempo, os Observatorios e os Plans de
Convivencia Escolar, a formación do profesorado en
servizo...
E o sabemos moi ben, a pouco que poñamos a
convivencia pacífica e democrática entre as nosas
prioridades, na sociedade e na educación, veremos os
resultados. Si non é así, sufriremos as
consecuencias, máis pronto que tarde…
Con todo, cando as barbas do teu viciño
vexas pelar…
Autor:
Manuel Dios Diz
é mestre, licenciado en Xeografía e Historia pola USC, preside o Seminario
Galego de Educación para a Paz e forma parte do
Observatorio Galego da Convivencia Escolar.
02-03-
2010
Enviar a un amigo
RELACIÓN DE ARTÍCULOS
PUBLICADOS en
EDUCAsites.net
Búsqueda de Artículos en Google Académico:
Home