Versión en
Educar en ser persoa
Jonan Fernández, director de Baketik (Centro pola
Paz de Arántzazu) en Euskadi, portavoz durante
varios anos de Lokarri, rede cidadá polo acordo,
a consulta e a reconciliación, organización
pacifista de Euskal Erría, ven de publicar un
precioso libro, ó meu parecer, moi útil, tanto desde
o punto de vista persoal como para aquelas persoas
que educan, todas dunha maneira ou doutra, nalgún
momento da nosa vida.
Trátase dunha proposta moi
orixinal realizada desde a súa propia experiencia
vital, resultado dunha análise consigo mesmo, de
facer contas e de contar. E o fai non desde a
pedagoxía ou desde a docencia pois ese non é,
precisamente, o seu medio natural. Sen embargo, a
súa reflexión, resulta especialmente educativa e
tamén didáctica.
Persegue Jonan matizar,
completar e compartir, ideas que xa estaban en “Ser
humano en los conflictos” (2006) e, sobre todo,
en “Vivir y convivir. Cuatro aprendizajes básicos”
(2008). Agora, en “Educar en ser persona”,
quente aínda do prelo, considera non só catro
aprendizaxes básicos senón que engade outros tres de
carácter instrumental e un máis que cualifica de
“fundamental”. En realidade, Jonan Fernández, como
afirma Federico Mayor Zaragoza no prólogo, tenta
responder a preguntas como: ¿Que temos que saber
para educar en ser persoa? Ou si se quere: ¿Que
temos que estudiar para educar para a paz, a
convivencia, os dereitos humanos, ou a xustiza?
¿Onde aprender eses contidos e valores?, ¿Quen os
imparte?, ou ¿Como nos educamos cada un de nós para
ser realmente persoas?
Jonan Fernández considera que
para aprender, na súa dobre acepción en galego,
ensinar e aprender, a ser persoas necesitamos catro
aprendizaxes básicos previos. O primeiro sería, para
el, a aprendizaxe da limitación da condición
humana. O segundo, aprender o sentido do
agradecemento. O terceiro, a aprendizaxe da
escoita da propia conciencia e, por último, a
aprendizaxe do significado da dignidade humana.
Como podemos comprobar, estamos a falar de
aprendizaxes nada fáciles e moi escasos no
supermercado docente.
A estes catro aprendizaxes
básicos engade, Jonan Fernández, outros tres máis
que el denomina “instrumentais”. Serían o máis do
diálogo, o máis da empatía e o máis da
paciencia, ferramentas imprescindibles para
vivir e convivir.
Por último, incorpora unha
aprendizaxe fundamental, que integra e engloba todo
o anterior, refírese a aprendizaxe do amor.
E o fai non desde unha
perspectiva exclusivamente cognitiva, baseada nos
coñecementos racionais senón, sobre todo, desde a
experiencia e desde os afectos e os sentimentos,
como non podía ser doutro xeito. Non se limita a
explicar con detalle o significado de cada
aprendizaxe senón que escava nas súas implicacións e
na súa vivencia. Remata cada unha das aprendizaxes
con exercicios prácticos, persoais e de aula.
Penso sinceramente que
estamos diante dunha das propostas máis relevantes
dos últimos anos no ámbito da Educación para a Paz.
E non resulta anecdótico ou circunstancial que
proveña de Euskadi, quizais precisamente por iso ten
un valor engadido. A experiencia do Centro pola Paz
de Arántzazu, dende o ano 2006, un espacio
privilexiado de reflexión e de acción, polo que
teñen pasado máis de 6.000 persoas para realizar
cursos de formación, está moi presente no libro.
Na utilización dunha
gramática insubordinada, Jonan Fernández, inventa un
palabro, especialmente suxerinte, “Experiendizaxe”,
en realidade, trátase dunha pedagoxía para mellorar
a vida, a persoal, a convivencia e a educación,
facendo aprendizaxe da conciencia da nosa propia
experiencia. A pedagoxía da “experiendizaxe”
sintetiza un traballo de catro anos en Baketik, e
describe a súa filosofía de fondo: desenvolver,
profundizar e promover activamente este concepto que
vai a actuar como clave de bóveda que vertebra as
súas actividades e proxectos.
Reflexión e vivencia, vivencia e
reflexión, unha pedagoxía ética para vivir, convivir
e educar mellor.
Parabéns, Jonan.
Autor:
Manuel
Dios Diz
é mestre, licenciado en Xeografía e Historia pola
USC e preside o Seminario Galego de Educación para a
Paz.
18-10-2010
Enviar a un amigo
RELACIÓN DE ARTÍCULOS
PUBLICADOS en
EDUCAsites.net
Búsqueda de Artículos en Google Académico:
.gif)
Home